Wat zijn de sleutelverschillen?

De sleutelverschillen helpen mij om meer bewust te worden van het feit of ik praat vanuit een levens-vervreemdend bewustzijn en wanneer ik praat vanuit bewustzijn van verbinding. Ze geven me ook meer inzicht in de basisconcepten fundamenten  van Geweldloze Communicatie. Bij de sleutelverschillen gaat het er helemaal niet om een ‘juiste’ beschrijving te vinden. Ze helpen om weer bewustzijn te ontwikkelen over eigen intenties en doelen. Ze inspireren me ook in het leven en doorgeven van Geweldloze Communicatie.

Ik hou ervan om met anderen te delen hoe ik hiernaar kijk en hoop dat het u kan inspireren om ook meer bewust te worden wanneer jouw woorden / gedachten de verbinding helpen/verdiepen of niet en wanneer niet.

1. Giraf zijn vs. Giraf doen

Dit is voor mij het centrale punt van Geweldloze Communicatie. Het gaat er voor mij om, op 2 mogelijke manieren naar Geweldloze Communicatie te kijken:
– Geweldloze Communicatie is iets wat je kan doen (een model van taal dat kan gebruiken)
– Geweldloze Communicatie is iets wat je kan zijn (een bewustzijn)
Wat ik opmerk in opleidingen, is wanneer mensen het model begrijpen, ze dit eerst en vooral gaan gebruiken om zichzelf authentiek uit te drukken en soms zeer ontgoocheld terug komen naar de volgende sessie van een opleiding, met de mededeling: “mijn kind doet nog steeds niet wat ik vraag, desondanks het feit dat ik een OGBV heb geuit (Observatie, Gevoel, Behoefte, Verzoek). Voor mij is dit een voorbeeld van “giraf doen”.
‘Giraf zijn’, zou op zijn minst betekenen dat ik nieuwsgierig ben naar hoe de ander me hoort en / of wat omgaat in de ander wanneer hij me hoort. En meer nog, vooraleer zich authentiek uit te drukken, zou een “zijn giraf” nieuwsgierig zijn om te weten wat de noden van de ander zijn onder dit gedrag dat ik niet leuk vind.
Ik denk dat deze “giraf doen” de eerste stap is om “giraf zijn” te bereiken. Hoe meer mensen deze diep innerlijke vrede kunnen voelen wanneer ze in dit bewustzijn verkeren, hoe meer zij bewust worden. Om dit “zijn” te bereiken, denk ik dat het noodzakelijk is om het verschil te ervaren tussen strategie en noden. Ik denk dat het nodig is in staat te zijn om mogelijke onderliggende behoeften onder eigen strategieën en strategieën van anderen te zien om een “giraf te zijn”.

2. Giraf eerlijkheid vs. Jakhals eerlijkheid

Wanneer we in giraf bewustzijn verkeren, zullen we wat in onszelf omgaat, uitdrukken door onze observatie, onze gevoelens, onze noden en onze verzoeken te uiten. In giraf bewustzijn hebben we een intentie om een verbinding te creëren, de ander de mogelijkheid te geven om bij te dragen aan ons welzijn. In giraf bewustzijn praten we over onszelf en nemen verantwoordelijkheid voor onze eigen gevoelens en behoeften.
Wanneer we in jakhals bewustzijn verkeren, zullen we uitdrukken wat we denken over wat de ander (niet) doet, in termen van (positieve of negatieve) evaluatie, schuld, kritiek, vergelijking, analyse enz. Onze bedoeling kan zijn om de ander te veranderen (natuurlijk zit onderliggend ook een nood aan verbinding en de ander te veranderen is dan onze strategie om dat te bereiken). In mijn opleidingen neig ik steeds te zeggen: onze jakhals brengt ons heel kostbare geschenken. Maar wat betekent een geschenk als je het niet open maakt? In andere woorden, wanneer je het open maakt: wanneer je deze taal vertaalt in de noden die verborgen zitten achter deze levens-vervreemde taal, kan je echt van je geschenk genieten, nl. onvervulde behoeften die onze aandacht vragen.

3. Sympathie vs. empathie

Wanneer ik dit verschil tijdens mijn opleidingen uitleg, merk ik vaak dat mensen beginnen te denken dat er iets fout is met sympathie. Mijn idee is dat sympathie niet fout is, het is alleen heel handig om zeer bewust te zijn van je eigen noden en die van de ander en bewust te zijn van je eigen keuze voor sympathie of empathie. Sympathie gaat over “wat leeft er in mij/ons, i.p.v. eerder dan wat gaat er in jou (de ander) om”.
Enkele sterke componenten van empathie:

Ten volle aanwezig zijn in het heden. Voor mij betekent dit dat je kan opzij zetten wat in jezelf omgaat ( behalve op momenten dat het moeilijk voor je is om bij de ander te blijven natuurlijk, zo voorkom je dat je empathie een “empathie uit de hel” wordt). Eigen dingen die je opzij zet: wat gaat in me om, alle dingen die worden teweeggebracht door te luisteren naar de ander: eigen herinneringen, eigen gelijkaardige ervaringen, eigen gevoelens en noden enz. Wanneer je deze dingen niet zou opzij zetten, zou ik dit sympathie noemen).
Luisteren met je hart in plaats van luisteren met je hoofd. Luisteren met je hoofd, beschouw ik als ‘je best doen, hard werken’. Maar dit zegt ook iets over mijn eigen uitdaging om een stap achteruit te zetten, de verantwoordelijkheid te laten waar ze thuishoort en een diep vertrouwen hebben in ieders eigen bronnen.
Met hard werken bedoel ik dat mensen vaak beginnen met advies te geven, de situatie beginnen te analyseren, mensen geruststellen.
Vergelijken, proberen op te lossen, proberen om ‘mentaal te begrijpen ‘ enz.
Voor mij betekent empathie volledig in sfeer van totale aanvaarding verkeren van wat leeft in de ander, vrij zijn van interpretaties en andere levens-vervreemdende ‘tussenkomsten van gedachten’. Empathie betekent voor mij ook het volgen van de natuurlijke stroom van levensenergie.
Empathie overbrengen kan zowel in totale stilte als met woorden, maar enkel wanneer de woorden helpend zijn voor de ander. Reflecteren in woorden kan helpen om de verbinding met gevoelens en behoeften te verdiepen. Als coach kom ik vaak tegenover deze uitdaging te staan, om in empathie of sympathie modus te gaan. Ik merk een groot verschil in voeling hebben met mijn innerlijke kracht, afhankelijk van waar ik ben: in empathie- of sympathie-modus. Wanneer ik in ‘sympathie’ verkeer, kan mijn eigen lijden worden aangewakkerd, ik kan zelf beginnen ‘lijden’. In ‘empathie’ kan ik ook de pijn voelen EN in verbinding blijven met mijn innerlijke kracht. Vanuit dit punt kan ik aanwezig blijven bij de ander.

4. Beschermend vs. straffend gebruik van macht

Ik denk dat straffend gebruik van macht voortkomt uit innerlijke ‘pijn’ (kan een nood zijn voor empathie, voor zorg, voor….) Vaak voel ik een ‘soort’ van wraak. Ik interpreteer wraak als een extreme uitdrukking van een ‘nood voor empathie’ (jij zal voelen wat ik voel!).
Ik denk ook dat we met straffende macht gedrag proberen te controleren.
Ik denk dat straffend gebruik van macht voortkomt uit ons dualistisch denken (goed of fout), beschuldigen, denken in termen van wat iemand verdient, enz. eerder dan te denken in termen van welke behoeften mensen proberen te vervullen. Als mensen neigen hun gedrag te veranderen, denk ik dat dit meer is om te proberen een andere straf of blaam te vermijden, uit schaamte, schuld of angst… eerder dan echt iets constructiefs te leren, iets anders te doen omdat ze daarvoor echt kiezen. Vaak schaadt dit de innerlijke en ook de uiterlijke verbinding.
Beschermend gebruik van macht, begint bij de nood om het leven te beschermen, een nood aan veiligheid. In het beschermend gebruik van macht kan ik nog steeds een zeer sterke en impulsieve interventie doen om te ‘beschermen’ (bijvoorbeeld, de hand van een kind vastnemen wanneer het dit op de oven legt). Nadien zal ik meegeven waarom ik dit deed: ik zal mijn noden delen (bereidheid om gedrag te veranderen is meer voor de hand liggend wanneer het in verbinding kan worden gebracht met onze noden). Ik zal ook proberen om in verbinding te komen met de noden van het kind en te helpen om andere manieren te vinden om zijn aan zijn noden te voldoen. Natuurlijk zijn we soms bang en reageren we op een boze manier en dan is het belangrijk om uit te leggen waarom we dit deden.
Ik werk in gevangenissen en het maakt me triest te zien dat de overheid de nadruk legt op straf eerder dan op beschermen. Ik denk dat het opsluiten van mensen aan de nood voor veiligheid voldoet. Daarnaast biedt het volgens mij niet genoeg mogelijkheden (helemaal niet, mijn indruk…) om de mensen te helpen bewust te worden van hun noden (onderliggend hun criminele daden) en hen natuurlijk te helpen om andere strategieën te ontdekken, die tegelijk ook meer het leven ten goede komen.
Wanneer ik op scholen werk, is dit het punt waar veel mensen heel wat weerstand voelen wanneer we spreken over het vinden van andere manieren dan straffen. Dan leg ik het verschil uit tussen de gevolgen dragen van je daden tegenover gestraft worden.
Dus, het belangrijkste punt hier voor mij is de intentie waar mijn reactie vandaan komt en te realiseren welke motivatie ik zou willen zien die de ander stimuleert om te doen wat hij doet.

5. Macht met vs. macht over

Ik denk dat wanneer we in ‘macht met- bewustzijn’ vertoeven, we ons bewust zijn van onze eigen behoeften en daarnaast een diep vertrouwen hebben in overvloed. Daarom kunnen we zeer flexibel zijn in onze strategieën om aan deze noden te beantwoorden. En ik geloof ook, wanneer je zo verbonden bent en voeling hebt met je eigen behoeften, dat het gemakkelijker wordt om in verbinding te komen met de strategieën en de behoeften van andere mensen. Aangezien behoeften universeel zijn, is dit een manier om in verbinding te komen met wat ik noem, de ‘levensstroom’.
Voor mij is dit tevens een plaats van co-creatie.
In ‘macht-over-bewustzijn’, denk ik dat we zeer gehecht zijn aan onze eigen, en meestal, enige strategie om onze behoeften te vervullen. Ik denk dat dit het resultaat kan zijn van een angst voor gebrek aan, eerder dan een vertrouwen in overvloed. Vaak ervaar ik dat dit in verbinding staat met een lage eigenwaarde. Mensen (ik dus ook soms) zijn vaak bang dat ze niet van tel zijn, dat andere mensen het niet belangrijk vinden om ook te zorgen voor hun noden. Daarom moeten ze “vechten voor hun recht”. Ik denk dat als mijn eigenwaarde OK is, het veel eenvoudiger wordt om in “macht met-bewustzijn” te gaan staan.

6. Waardering vs. Goedkeuring, Complimenten of prijzen

Wanneer we waardering uiten, drukken we de eerste drie stappen van Geweldloze Communicatie uit. We zullen de specifieke actie uiten die iemand heeft gedaan (of de specifieke woorden die iemand heeft gezegd), onze eigen nood die werd vervuld door deze actie en / of woorden en ons gevoel dat hierop volgt. We zullen uitdrukken hoe de ander er heeft toe bijgedragen om mijn leven mooier te maken.
Wanneer we goedkeuring uiten of complimenten geven of iemand loven, is dit positief oordelen. Wanneer we dit doen, resulteert dit vaak (in de andere persoon die de goedkeuring krijgt enz.) in het herhalen van dit gedrag om nog een goedkeuring te krijgen, om beloond te worden…. in plaats van de intrinsieke motivatie (een bijdrage willen leveren aan het leven) die wel kan worden gestimuleerd door een giraffe manier van waardering uiten. Ik ervaar dit als zeer tragisch. Ik denk dat dit vaak de basis is van schaamte, schuldgevoel, depressie,…. het volledig tegenovergestelde van ‘empowerment’. Hier hangen onze eigenwaarde en ons zelfbeeld vaak af van hoe anderen ons evalueren.
Wanneer ik Geweldloze Communicatie begon te delen met anderen, voelde ik me vaak totaal verloren, wanneer zelfs maar één deelnemer een “slechte commentaar” schreef. Op dat moment was de waardering van anderen de bodem van mijn taart. Nu, wanneer ik positieve feedback krijg, ervaar ik dit als de kers op mijn taart. Als ik de kers krijg, vind ik het echt geweldig! En als ik deze kers niet krijg, is de bodem van mijn taart er al en moet deze niet worden gemaakt door de goedkeuring van anderen.

7. Keuze vs. onderwerping of rebellie

Wanneer ik dit lees, denk ik meteen aan de ‘tweelingbehoeften) die ik leerde kennen via Nada Ignjatovic. Toen ik dit leerde, realiseerde ik dat vaak, wanneer we klagen, of spreken in termen van ‘ik moet…’ (bv. Ik moet gaan werken, Ik moet vroeg opstaan, Ik moet de afwas doen, Ik moet de huur betalen,…en zelfs nu: Ik moet deze sleutelverschillen neerschrijven), we gefocust zijn op de nood waar we niet aan voldoen (meestal onbewust) en ons niet bewust zijn van de behoefte die we tegemoet komen door te doen wat we aan het doen zijn. Ik denk dat dit een van de oorzaken is van burn-out, depressie en andere innerlijke problemen.
Bijvoorbeeld:

Ik moet gaan werken (mijn behoefte om in staat te zijn om voor mezelf te zorgen op een financiële manier tegenover de ermee gepaard gaande behoefte aan rust waar ik niet aan beantwoord).
Ik moet vroeg opstaan (mijn behoefte om de starttijd van de activiteit te respecteren tegenover de ermee gepaard gaande behoefte om mijn innerlijk ritme te volgen).
Ik moet de afwas doen (mijn behoefte om het netjes en gestructureerd te houden in mijn keuken vs. de hiermee gepaard gaande behoefte om iets te doen dat leuk is)
Ik moet de huur betalen (mijn behoefte om te zorgen voor het verzoek van mijn huisbaas, die automatisch de lening betaalt met de huur die hij ontvangt, tegenover de hiermee gepaard gaande behoefte mijn geld aan iets anders te besteden)
Ik moet deze sleutelverschillen schrijven (mijn behoefte om te leren, te groeien, bij te dragen aan het leren van anderen, feedback te krijgen van mijn assessor, enz. tegenover genieten van de zee waar ik verblijf, genieten van de natuur).
Ik denk dat dit “niet bewust zijn van de behoefte waar we aan voldoen” de fout-inductie stimuleert die we vaak met elkaar beleven. Daarom neigen we om op een boze rebelse manier te reageren of door een machteloos ondergaan.
“Zeggen of denken wat verkeerd is, in plaats van te zeggen of te denken aan wat we nodig hebben”: Voor mij is dit een essentiële sleutel tot empowerment (we hebben altijd de keuze).

8. Observatie vs. Observatie gemengd met evaluatie

Mijn observatie is wat ik ervaar door mijn zintuigen. Een observatie is nooit discussieerbaar omdat het om de feiten gaat. Bijvoorbeeld, wanneer ik zeg dat ik zie dat deze persoon depressief is, en mijn vriend zegt: “Nee, hij is zeer ontspannen”. Dat is waar onze observatie gemengd wordt met evaluatie. Evaluatie is waar onze gedachten over onze observatie binnen komen: wat we denken over wat we zien en natuurlijk, dat is discussieerbaar. We zagen allebei een man in zijn zetel zitten in een groep mensen, zonder dat hij die hele avond een woord zei. In mijn ervaring is ‘observatie gemengd met evaluatie’ een ideale bron van pijn tussen twee mensen. Ik denk dat we experten zijn in het interpreteren van wat we zien in plaats van bij de observatie te blijven. Wanneer we praten over zaken uit het verleden, is het mogelijk dat we verschillende herinneringen hebben over de feiten. Dan is het belangrijk om te zeggen: Ik herinner het me zo, en jij herinnert het je zo.

9. Gevoelens vs. quasi-gevoelens

Ik vergelijk onze gevoelens graag met het kleine knipperlicht van een wagen. Dit lichtje geeft aan dat er iets fout is met de wagen en dat het onze aandacht nodig heeft. Ik beschouw onze gevoelens zoals dit knipperlichtje. Het toont ons dat er een, al dan niet vervulde, behoefte is die onze aandacht vraagt. Wanneer we onze gevoelens omschrijven, kunnen we fysieke gewaarwordingen omschrijven, zoals een kriebel in de buik, een spanning in onze maag… We kunnen onze gevoelens ook in termen van emoties beschrijven, zoals: ik voel me triest, boos, bezorgd enz. Wanneer we in deze termen over onze gevoelens praten, is het mogelijk dat een andere persoon gemakkelijk naar je kan luisteren en in verbinding kan komen met wat in jou leeft. We denken vaak dat we uitdrukken wat we voelen, maar eigenlijk mengen we vaak onze gevoelens met onze evaluatie over wat iemand anders doet. Bijvoorbeeld: wanneer ik zeg dat ik me in de steek gelaten voel, of niet begrepen, zeg ik eigenlijk dat de ander me alleen heeft gelaten of me niet begrijpt. We maken de ander verantwoordelijke voor hoe wij ons voelen. De kans is groot dat het voor de ander nog moeilijker wordt om in verbinding te komen met wat in jou omgaat. Het is dan eerder mogelijk dat de ander zichzelf zal verdedigen of jouw ‘aanval’ zal terugslaan (ik denk hierbij aan het model van Pat Patfoort dat ik vaak gebruik). Dit soort ‘gevoel’ (denken) leidt ons ook weg van onze behoefte en legt aandacht op ‘wat fout is met de ander’, eerder dan ‘wat heb ik nodig’.

10. Behoefte vs. verzoek

Spits jezelf toe op een oplossing (een verzoek voor een strategie die je kan uitwerken om te voldoen aan een behoefte) en je zal meer en meer vast komen te zitten.
Richt jezelf eerst op verbinding (met je eigen behoefte, met de behoefte(n) van de ander) en het is mogelijk dat het zich vanzelf oplost.
We delen allemaal universele behoeften, energie die het leven ten goede komt om onze levens compleet en mooier te maken. Een behoefte is nooit concreet of verbonden met een specifieke actie of specifiek persoon. Bijvoorbeeld, ik kan begrip nodig hebben in plaats van jouw begrip nodig te hebben (omdat dit op het niveau van de verzoeken is). Als, nadat we bewust zijn van wat we voelen en wat we nodig hebben, blijkt dat onze behoeften niet voldaan zijn, kunnen we om specifieke acties vragen om aan de behoeften te voldoen. Om de kans te vergroten dat de ander zal geneigd zijn te reageren op een verbonden manier, zijn er een aantal zaken die kunnen helpen:

Een positieve actie-taal gebruiken Bijvoorbeeld: Ik zou mijn kind kunnen vragen om zijn/haar kamer op te ruimen zodat het minder rommelig is…. maar wat betekent opruimen voor mij en voor hem/haar? En minder rommelig zegt niets over wat ik graag zou zien….Voor mij betekent dit dat hij/ zij ervoor zorgt dat de vloer leeg is, de was in de wasmand ligt,….
Ik sta ervoor open om een ja of een neen te krijgen. Dit is eerder mogelijk wanneer ik zeer gehecht ben aan mijn behoefte en zeer flexibel ben in mijn strategieën. (de dingen die ik kan verzoeken).
Mijn intentie is verbinding. Bijvoorbeeld, dat betekent dat ik open sta om de behoefte te horen achter een ‘neen’ en dat ik niet gehecht ben aan één enkele strategie. Het is dus heel belangrijk en nuttig om in staat te zijn mijn strategieën van mijn behoeften te onderscheiden.

11. Verzoek vs. eis

Wanneer ik verzoeken uit, is mijn focus sterk gericht op mijn behoeften. Ik sta volledig open om meerdere manieren te ontdekken om aan mijn behoefte te voldoen. Wanneer de ander “neen” zegt, verandert dit niets aan mijn waardering voor de ander. Ik zou proberen om in verbinding te komen met de behoeften die zich aandienen door deze ‘neen’ en mijn intentie is om ieders behoeften te vervullen.
Wanneer ik me boos voel, de ander verwijten begin te maken… bij het horen van een ‘neen’, ben ik er vrij zeker van dat ik eisend ben op dat moment, en niet verbonden met mijn vertrouwen in overvloed.

12. Stimulus vs. Oorzaak

Als ik pijn voel, me kwaad of verdrietig of … voel wanneer iemands iets zei of deed, wat moeilijk was voor mij om te horen, dan weet ik dat datgene wat de andere zei, enkel de aanleiding was voor wat ik voel en niet de oorzaak. Als ik me daar bewust van ben, dan weet ik ook dat ik in in mij het volle vermogen heb, het volle potentieel heb om deze ‘pijn’ te transformeren. Ik ben dus niet afhankelijk van wat de ander al dan niet zal doen. Ik weet dat de echte oorzaak van mijn gevoel, mijn behoeften zijn, die mijn aandacht en zorg vragen.
Een andere aanleiding voor mijn gevoelens, is mijn denken gerelateerd aan wat de ander (niet) zei of deed. Dit denken leren ‘vangen’ kan helpen om de onderliggende behoefte(n) helder te krijgen. Ik zie dit als een zeer helpende sleutel in het ondersteunen van mensen in zelf-empowerment.
Dit vermengen van aanleiding met oorzaak zie ik ook als één van de mogelijke oorzaken van burn-out (waar we verantwoordelijkheid nemen voor de gevoelens en behoeften van anderen omdat we wat wij zelf (niet) zeggen of doen als oorzaak zien van hun gevoelens.
Bijvoorbeeld: wanneer ik gevraagd werd om in een gevangenis te werken (
For example: few weeks ago I was asked to give training in prison (2,5 hour, rijden van mij thuis). Rond de middag belde ik de gevangenis op om te vragen hoeveel deelnemers ik die namiddag ging hebben. Ze reageerden heel verrast en we ontdekten dat zij de training volledig vergeten waren. Ze hadden dus ook geen publiciteit gemaakt en er waren dus ook geen inschrijvingen. Ik gebruik dit voorbeeld vaak in mijn trainingen en vraag dan hoe ik me gevoeld zal hebben. Vaak krijg ik dan reacties als: ‘kwaad, teleurgesteld, razend!’ Maar, nee dus, … Ik voelde me heel opgelucht omdat plots een plaats dag vrij krijgen, voor mij als een geschenk uit de hemel viel. Ik had zo’n behoefte aan tijd voor mezelf, wat ontspanning om weer op adem te komen in een drukke tijd.

13. Waarde-oordeel vs. moreel oordeel

Morele oordelen betekenen dat er iets fout is met de ander, wanneer zij niet handelen of spreken op een manier die overeenstemt met onze eigen waarden. Bijvoorbeeld, wanneer ik bewust ben van een verschil in mening, waarde, gewoonte,… tussen mezelf en een ander, zal ik mijn ‘waarde’ als goed zien en die van de ander als ‘slecht’. Ik denk dat dit het resultaat is van ons dualistisch denken. Nogmaals, ik denk dat een moreel oordeel een tragische manier is om uit te drukken wat ik nodig heb. Ik zeg wat fout is met jou, eerder dan de waarden die belangrijk zijn voor mij (behoeften die me dierbaar zijn).

14. Natuurlijk vs. gewoonlijk

Volgens mij betekent leven, en op een natuurlijke manier in relatie staan met andere, je vrij voelen, de vrijheid ervaren om uit te drukken hoe je je voelt en wat je nodig hebt, zonder enige beperking. Als ik me zo vrij voel, ben ik vrij van oordelend denken, vergelijken, labels op te plakken, analyseren, denken in ‘goed’ en ‘slecht’ enz. Dit is hoe ik geloof, dat we geboren zijn. Als baby drukken we onszelf uit, zonder enige beperkingen.
Ik geloof dat de beperkingen starten door wat we leren van volwassenen wanneer we opgroeien. Ik herinner me nog heel goed, als klein kind, dat sommige leerkrachten tegen mijn ouders zeiden dat ik een moeilijk kind was. Toen ik ergens in 1997 Geweldloze Communicatie leerde kennen, realiseerde ik me waarom ze dit zeiden. Ik herinner me dat wanneer mensen discussies hadden, ik de neiging had om te zeggen wat ik begreep wanneer ze met elkaar praatten. Ik had de neiging om te zeggen wat mensen nodig hadden en hoe ze zich voelden. Ik realiseer me dat de mensen zich zeer kwetsbaar voelden op dat vlak, omdat ze niet gewoon waren om op die manier te luisteren en te spreken. Ik voelde me heel eenzaam en verward, omdat ik niet begreep waarom mensen gewoon niet zeiden wat ze wilden zeggen in plaats van elkaar te zeggen er fout was met de ander. En voor alle duidelijkheid: ik ben niet heilig natuurlijk, en natuurlijk deed en doe ik ook soms hetzelfde.

15. Onderling afhankelijk vs. afhankelijk of onafhankelijk

Als ik me bewust ben van de interafhankelijkheid tussen mensen, dan maakt het me blij wanneer ik kan bijdragen aan het welzijn van andere mensen. Bovendien weet ik dan ook dat andere mensen diezelfde universele behoefte hebben. Wij mensen worden blij als we kunnen bijdragen aan elkaars geluk, als we iets voor elkaar kunnen doen. In bewustzijn van interafhankelijkheid zijn we niet gehecht aan specifieke strategieën.
Als we in een afhankelijkheidsbewustzijn verkeren, hebben we de neiging heel gehecht te zijn aan bepaalde strategieën om onze behoeften te vervullen: bv. als de andere persoon zich anders zou gedragen …, als ik die laatste nieuwe versie van de iPhone zou hebben, … dan zal ik gelukkig zijn. In afhankelijkheidsbewustzijn hebben we de idee dat onze behoeften enkel ingevuld kunnen worden op één specifieke manier en/of door 1 persoon in het bijzonder. Ik denk we in maatschappij leven (onze westerse maatschappij alleszins), die afhankelijkheid en onafhankelijkheid sterk stimuleert, zowel op persoonlijk als materiaal niveau. Met onafhankelijkheidsbewustzijn bedoelen we dan het geloof dat we niemand anders nodig hebben, dat iedereen moet zorgen voor zijn eigen behoefte(n). Ik ben van mening dat we in dit afhankelijkheids- en onafhankelijkheidsbewustzijn niet echt volledig gelukkig kunnen zijn. Dit omdat ik er vanuit ga dat sommige andere menselijke behoeften hierdoor niet ingevuld geraken. Behoeften zoals: gemeenschapsleven, kunnen bijdragen, autonomie, erbij horen, enz.
Ik hou van de manier waarop Gina Lawrie dit beschrijft. Zij zegt: ‘ Ik vind het heel helpend om deze vormen van bewustzijn te vergelijken met stadia van maturiteit.
Afhankelijkheid = kind
Onafhankelijkheid = adolescent
Interafhankelijkheid = volwassene
Ik hou er ook van om onderlinge afhankelijkheid in verband te brengen met het concept van onderlinge verbondenheid welke centraal staat in Geweldloze Communicatie.

16. Leven-gevend vs. leven-vervreemdend

Verbonden zijn met het leven, betekent voor mij verbonden zijn met de levengevende energie van gevoelens en behoeften, welke universeel zijn. Dit betekent ook dat ik verbonden ben met elk levend wezen op deze wereld (en dit bedoel ik heel breed: mensen, maar ook dieren en planten, de natuur in het algemeen, de globale wereld, …)
Me in levensvervreemdende energie bevinden, betekent voor dat ik me niet verbonden voel met of me niet bewust ben van mij gevoelens, en al zeker niet van mijn behoeften. Ik reageer meer impulsief, vanuit hoe ik gewoon ben om te reageren, en dit vanuit mijn instinct voor zelfbehoud (theorie van Pat Patfoort) . Heel vaak vertrekken deze reacties vanuit verinnerlijkte overtuigingen. In deze staat van zijn ervaren we meer dat de dingen ons overkomen i.p.v. dat we bewust kiezen. Vaak zien we dan ‘de vijand’ in de andere person, gaan we onszelf of de ander beschuldigen, en gaan we met andere woorden vanuit jakhalsenergie reageren.

17. Shift/transformatie vs. compromis

Ik denk dat compromissen op het niveau van strategieën worden gemaakt, zonder zeer bewust te zijn van de onderliggende behoeften. Dit betekent dat beide kanten zullen moeten inleveren of opgeven op het niveau van behoeften. Ik geloof dus zeer sterk dat een compromis meestal een ‘tijdelijke oplossing’ is . Dit omdat wanneer we opgeven op niveau van behoeften, we na een tijd in een interne strijd met onszelf geraken. Voor mij ligt ons dualistisch denken aan de basis van de meeste compromissen: denken in termen van winnaar – verliezer, goed en fout, enz.
Wanneer ik aan een shift of transformatie denk, dan komen een aantal eigen situaties in mijn gedachten, maar ook aan een aantal situaties bij koppels waar ik mee werk. Ik denk een shift/transformatie gebeurt bij mensen wanneer ze elkaar tegemoetkomen op het niveau van behoeften en de menselijkheid ontdekken, de universele schoonheid die onder al onze strategieën zit. Vaak voelen we een diepe opluchting, voelen we ons ontroerd en verbonden. Vaak gebeurt het dat een ‘oplossing’ of strategie niet langer nodig is. Dit is omdat het herkennen van de schoonheid van behoeften ons terug in verbinding brengt. Ik herken een shift of transformatie als een energie die in mezelf op een bepaalde manier beweegt, verandert… Ik ervaar dit als iets heel aangenaam. Dat is waar echte transformatie voorkomt, denk ik.

18. Aandringen vs. eisen

Wanneer ik eis, wil ik dat mensen doen wat ik vraag. Wanneer ze dat niet doen, is dit tragisch, omdat ik geen andere manier zie om aan mijn behoeften te voldoen. Dat is waarom ik bepaalde strategieën zal eisen. Ik wil het op mijn manier omdat ik geloof dat dit de beste en enige manier is. Mijn bedoeling is om te krijgen wat ik wil en ik ben me niet bewust van mijn nood aan verbinding. Ik link dit ook aan situaties waar we vanuit ‘macht-over’ handelen.
Wanneer ik aandring, betekent dit voor mij, nogmaals, dat ik zeer sterk verbonden blijf met mijn behoefte(n). Wanneer iemand ‘neen’ zegt op mijn verzoek, zou ik kunnen luisteren naar de behoeften onderliggend aan deze ‘neen’, deze behoeften echt respecteren, en dan opnieuw, zou ik een nieuw verzoek kunnen doen,dat onze beider behoeften in beschouwing neemt. Dit verzoek zou aan dezelfde persoon kunnen zijn, iemand anders, of misschien enkel aan mezelf. Ik zal mijn behoeften niet opgeven, ook mijn behoefte aan verbinding niet. Ik denk dat dit bedoeld wordt met ‘macht-met’.

19. Zelfdiscipline vs. gehoorzaamheid

Wanneer ik gehoorzaam ben, betekent dit voor mij dat ik reageer vanuit jakhals-bewustzijn.
Redenen om te gehoorzamen:
– Schrik om verbinding met iemand te verliezen
– Schrik om liefde te verliezen
– Loyauteit (kinderen die bijvoorbeeld gehoorzamen uit loyauteit)
– Schrik voor gevolgen / straf wanneer ik niet gehoorzaam, bijvoorbeeld: schrik om job te verliezen
Wanneer ik reageer vanuit gehoorzaamheid, ben ik niet bewust van de keuze die ik maak, in het bijzonder van de behoefte voor dewelke ik zorg, door te doen wat ik aan het doen ben. Ik geloof dat dit na een tijdje resulteert in een energie van verzet. Verzet tegenover de persoon die ons vroeg om iets te doen, over verzet/rebellie tegen onze strategie om aan een behoefte te voldoen. En het zal moeilijk worden om te volharden. Bijvoorbeeld, ik voel nu het verzet om verder te doen met de lijst van sleutelverschillen. Ik doe verder omdat ‘ik moet, om een gecertifieerde trainer te worden’. Terwijl ik dit schrijf, realiseer ik me dat ik ervan geniet om mijn kennis, vaardigheden en bewustzijn te verdiepen, en tegelijkertijd worstel ik vanbinnen, het jakhals denken zegt dat ik niet goed genoeg ben als trainer. Dus ben ik op zoek naar deze balans tussen vertrouwen en openheid om verder te blijven leren en groeien en in verbinding te blijven met ‘waar ik al sta als trainer en coach in Geweldloze Communicatie’. Terwijl ik dit neerschrijf, voel ik me opgelucht en beslis ik om even met Luna te gaan wandelen aan zee en naar de zonsondergang te kijken, om daarna verder te doen.
Wanneer ik handel vanuit zelfdiscipline, ben ik zeer bewust van de behoeften die me drijven in de keuzes die ik maak. In verbinding zijn met de behoeften, geeft me meer energie om te doen wat ik kies, hoewel ik niet volledig vrij ben. Van zodra ik enige weerstand voel, keer ik in mezelf (in plaats van naar buiten toe) om de behoefte te checken die mijn aandacht vraagt.

20. Respect voor autoriteit vs. angst voor autoriteit

Wanneer ik dit verschil lees, denk in onmiddellijk aan een situatie van twee jaar terug. Rond 02 u ‘s ochtend reed ik terug naar huis, over een lange afstand. Ik werd heel moe en kon mijn ogen niet meer open houden. Ik besliste om te stoppen aan een benzinestation langs de weg. Ik parkeerde mijn wagen voor de winkel om me een beetje veilig te voelen, zette mijn zetel achteruit en besliste om een beetje te slapen vooraleer ik mijn weg zou verderzetten. Plots schrok ik en werd wakker omwille van een luid kloppen op mijn raam. Er stond een agent aan mijn raam, die op een eerder ‘boze of geïrriteerde’ manier zei dat het verboden is om de nacht slapend op een parking door te brengen. Vele gedachten gingen door mijn hoofd, natuurlijk in een fractie van een seconde. ‘Jeezes, dat is echt om vervelend te doen’. ‘Wat wil hij, dat ik iemand ombreng op de weg?’. ‘Shit, ik ga een geldboete krijgen’. Ik voelde mijn woede groter worden. Ik wou gezien worden in mijn intentie van zelfzorg en ook in mijn wil om bij te dragen aan de veiligheid op de weg. Wanneer ik me hiervan bewust werd, voelde ik een innerlijke rust en voelde een glimlach op mijn gezicht verschijnen. De agent keek me enigszins verrast aan. Ik zei : “Ik kan me inbeelden dat u zich bezorgd voelt wanneer je me hier in het midden van de nacht vindt, alleen, slapend op een parking,….” “Ja, inderdaad”, zei hij, al een beetje vriendelijker. “Maar misschien was je nog van plan om naar huis te gaan?” “Ja, dat is mijn bedoeling, maar ik was zo moe dat ik niet wakker kon blijven. Dat is waarom ik even wou slapen.” Toen zei hij: “Het spijt me erg dat ik u heb wakker gemaakt. Ik wens je een goede reis naar huis.” Dit was een heel speciale ervaring die heel goed het verschil aantoont tussen respect voor en angst voor autoriteit. Mijn eerste gedachte kwam vanuit angst voor autoriteit (ik wil niet betalen…. ik wil gezien worden in mijn intentie om…). Na een snelle zelf-empathie kon ik in verbinding komen met zijn job en ook met de mogelijke behoeften die zijn manier van reageren verklaren. Dit is wat ik respect voor autoriteit noem. In respect voor autoriteit is het voor mij duidelijk dat er achter elke actie een kostbare behoefte schuilt.

21. Kwetsbaarheid vs. zwakheid

Ik ervaar vaak dat kwetsbaarheid verward wordt met zwakheid. Daarom zou ik eerder andere woorden kiezen: zelf-verbonden, open, authentiek, volledig aanwezig,… Kwetsbaarheid betekent voor mij open te staan om echt te voelen wat ik voel en verbonden te zijn met mijn behoeften, weten wat mijn innerlijke kracht voedt, wat ik nodig heb om te kiezen voor kwetsbaarheid. Je hebt moed nodig om dit te doen omdat dit boven het conventionele denken staat. In die zin zou ik kracht als volgt noemen: innerlijke kracht, trouw aan mezelf. Ik hou van de volgende tekst van Ruth Bebermeyer

Eens je weet
dat niemand
van jou kan afnemen
wat echt van jou is
stop je
het te beschermen
Hoe moeilijk het soms mag zijn om volgens deze praktijk te leven: ik geloof sterk dat niemand van mij kan afnemen wat ik niet weggeef (zoals eigenwaarde, vertrouwen, liefde,…)
Zwakheid beschouw ik (begrijp) als het proberen vermijden wat ik echt voel en zeker mezelf niet te tonen in wat ik voel. Een reden van dit soort gedrag is vaak onze manier van denken, nl. denken in termen van morele oordelen: je gevoelens en behoeften delen is zwak, anderen zullen me zwak vinden en zullen misbruik van me maken…. Deze manier van denken maakt ons echt zwak denk ik, omdat we diep in ons binnenste verlangen naar bevestiging van iemand buiten ons, naar behoeften die door deze specifieke strategie worden bereikt, enz., dat is iemand die we een “nood behoevend” persoon of slachtoffer neigen te noemen.
Ik hou van de deze tekst:
De muizenziel is niets meer dan een knager.
Aan de muis is een geest gegeven in verhouding tot zijn behoeften
omdat zonder behoeften, de Almachtige God,
Niets aan niemand geeft.
Behoefte is dan het net voor alles wat bestaat:
de mens heeft gereedschap in verhouding tot zijn behoeften
Dus, snel, vergroot je behoefte, behoeftige,
zodat de zee van overvloed mag opkomen in liefdevolle goedheid.

Versie van Camille en Kabir Helminski
“Rumi: Daglicht”

22. Liefde als behoefte vs. liefde als gevoel

Liefde als een behoefte, is volgens mij de basis van ons menselijke zijn. Ik denk dat in alles wat we (niet) doen, (niet) zeggen er altijd een behoefte aan liefde is. Wil dat zeggen dat we altijd liefde voelen? Ik zou zeggen van niet! Gevoelens veranderen voortdurend, en voor mij betekent leven, meegaan op de stroom, alle gevoelens toelaten, zodanig dat het volgende gevoel kan ontstaan. Voor het gevoel van liefde, denk ik dat het hetzelfde is. Op het ene moment kan ik liefde voelen voor mijn hond Luna als ze in mijn armen ligt, of met me speelt op het strand. En de volgende keer voel ik dit niet omdat ze blijft blaffen en me stoort. Het ene moment kan ik liefde voelen voor een goede vriendin en het volgende moment kan ik er een tijdje geen voelen omdat ze onze afspraak is vergeten, dus dan komt er een ander gevoel op de voorgrond.
Bij koppels die regelmatig bij me komen merk ik vaak dat mensen gehecht zijn aan sommige specifieke strategieën om te zien of hun partner van hen houdt. We ontdekken vaak dat onder deze gehechtheid een tekort aan eigenliefde ligt zodat je bijna voortdurend zoekt naar een bevestiging buiten jezelf dat je geliefd bent, dat je ‘het waard bent’.

23. Zelf-empathie vs. handelen buiten jezelf, verdrukken of wentelen in gevoelens

Zelf-empathie betekent voor mij dat ik ervoor kies om ‘naar binnen te gaan’ wanneer levens-vervreemde gedachten door mijn hoofd gaan. Ik neem de tijd om in verbinding te komen met wat ik voel en meer nog, met wat mijn gevoelens me proberen duidelijk te maken over mijn behoeften. Ik zal dit zo lang als nodig doen, totdat ik het punt bereik waar ik me terug verbonden voel met de levensenergie. Het punt waarop ik innerlijke rust voel, innerlijke kracht van waaruit ik ook mijn natuurlijke behoefte voor verbinding voel. Waar ik voldoende empathische zuurstof heb om me te verbinden met de ander, hoe die zich ook uitdrukt. Ik neem de volledige verantwoordelijkheid om voor mezelf te zorgen.
Ik denk dat zich wentelen in gevoelens betekent dat ik handel uit een bewustzijn van ‘kracht-over’, met andere woorden, ik ben er niet van bewust ben dat ik alle middelen in mezelf heb om aan mijn behoeften te voldoen. Dus is de enige manier om met mijn ‘pijn’ om te gaan is te denken dat iets buiten mezelf de pijn veroorzaakt en ik er niets aan kan doen. De beste manier is om het te verdringen, maar dat betekent dat er na enige tijd geen andere manier is dan opnieuw buiten jezelf te handelen (mezelf beschuldigen of de ander). Nogmaals, ik hou enorm van de manier waarop Pat Patfoort dit in haar Meerdere-mindere modellen illustreert.
Ik herinner me een periode wanneer mensen in de zorgsector neigden te zeggen: we moeten leren om opnieuw te voelen en meer nog, om uit te drukken hoe we ons voelen. Ik ben het er helemaal mee eens, en tegelijkertijd denk ik dat dit ook gevaarlijk kan zijn. Ik denk dat er een risico bestaat te verdrinken in je gevoelens als je niet in verbinding komt met je behoeften die de gevoelens ons proberen duidelijk te maken. Behoeften, voor mij, zijn het essentieel punt waar echte transformatie en herstel plaatsvindt.

24. Dagelijkse vs. formele giraf

Wanneer we beginnen Geweldloze Communicatie te leren, voelt en klinkt dit aanvankelijk heel onnatuurlijk en statisch. Dit is wat ik zou noemen: spreken en luisteren in formele giraftaal. Als we dit meer en meer leren, raakt het meer geïntegreerd en een deel van wie we zijn. Steeds meer zullen we onze eigen woorden en uitdrukkingen gebruiken die natuurlijker en vloeiender aanvoelen. Dat zou ik communiceren als een dagelijkse giraf (of straatgiraf) noemen.

25. Raden vs. weten

Mijn ervaring is dat weten het resultaat kan zijn van raden. Ik ervaar vaak een neiging om te analyseren wat we nodig hebben, denken over wat we nodig hebben, in plaats van de tijd te nemen om te ontdekken of ‘wat we denken nodig te hebben’, ook is wat we echt nodig hebben. Daar, denk ik, zijn het ons lichaam en onze emoties die het antwoord geven.
Wanneer we raden naar behoeften, en de tijd nemen om te observeren wat met ons gebeurt, zullen we aanvoelen of ons raden juist was. Vaak betekent dit dat de ademhaling verdiept, soms wellen er tranen op, een zachte energie stroomt door onze lichamen, enz. Dan weten we dat dit een waardevolle behoefte voor ons is. De dansvloeren en ook het vergevingsproces, evalueer ik vaak als instrumenten om het proces van denken, raden om te weten (en te voelen) te helpen.

26. Empathisch aanvoelen vs. intellectueel raden

Bij empathisch aanvoelen probeer ik aanwezig te zijn en mezelf te verbinden met de universele levensenergie van behoeften. Geen denken, analyseren, mijn best doen, dingen proberen op te lossen, proberen te begrijpen op intellectueel niveau enz. (Ik zou dit intellectueel raden noemen). Gewoon volledig aanwezig zijn, mezelf toe te laten te voelen wat ik voel, zonder dit te voeden. We kunnen woorden geven aan wat we voelen, en als de ander niet ‘akkoord’ gaat, laat je het gewoon gaan, je bent niet gehecht aan wat je voelt/zegt. Je blijft alleen in het heden en je laat jezelf toe om mee te gaan op deze energiestroom.

Start typing and press Enter to search